Cách khắc phục tình trạng bị “Bóng Đè” thường xuyên

Bóng đè là một hiện tượng sinh lý khá bình thường mà đa số mọi người đều đã từng gặp phải, nó chỉ là một biểu hiện của rối loạn giấc ngủ. Tuy nhiên nếu bạn bị tình trạng bóng đè thường xuyên thì đây quả là một điều tồi tệ vì sau khi bị bóng đè bạn sẽ cảm thấy khá mệt mỏi đặc biệt là sợ hãi mỗi lần đi ngủ và không biết phải làm thế nào để chấm dứt nó. Hãy cùng chúng tôi đi tìm cách phòng tránh, điều trị để khắc phục tình trạng bị bóng đè liên tục này nhé.

Hiện tượng bóng đè thường xảy ra ở cuối của mỗi giấc ngủ, khi bị bóng đè thì cơ thể tạm thời bị bất động do một cơ chế bảo vệ đã ngăn cản hệ vận động, không cho hệ thực hành mệnh lệnh của vỏ não đã ban ra trong giấc mơ. Nó giống như hệ thống rơle tự ngắt vậy. Có người cứ ngủ đến khoảng nửa đêm là bị bóng đè không sao nhúc nhích được, cố vùng vẫy thì lại càng bị “giữ chặt”. Thấy họ bị ú ớ, người nằm cạnh lay mãi mới tỉnh. Vì không kiểm soát được giấc ngủ của mình, nhiều người đã không biết mình bị bóng đè khiến mệt mỏi khó thở. Cứ nghĩ mình bị ma đè, quỷ ám…

Có những người rơi vào cảm giác bị rơi từ trên cao xuống vực, hoặc thấy bị ai đó bóp cổ, bị chó đuổi, rắn tấn công… muốn chạy mà không nhúc nhích nổi. Khi bị bóng đè, ý thức bản năng cố hết sức để vùng vẫy, đẩy cái “vật nặng” ấy ra nhưng không thể.

TS Vũ Thế Khanh giải thích: Khi bị bóng đè, vỏ não hoạt động nhanh, tế bào thần kinh kích động mạnh, nhiệt độ trong sọ tăng nhanh, hoàn toàn không khác gì lúc thức. Tuy nhiên, các giác quan lại không tiếp xúc với trần cảnh, các cơ bắp không căng vì luồng thần kinh vận động bị chặn, các trung khu thần kinh chỉ huy lời nói và cử động bị ức chế, thậm chí nhiều khi hệ hô hấp cũng ngừng hoạt động hoặc loạn nhịp, nên cơ thể mới có cảm giác bất lực như vậy.

Theo TS Bùi Quang Huy, Trưởng Khoa Tâm thần, Bệnh viện 103 (Hà Đông, Hà Nội) cho biết: Trong các bệnh về giấc ngủ thì nó chia làm hai loại. Loại thứ nhất là bệnh ngủ ít và ngủ nhiều. Loại thứ hai rối loạn cận giấc ngủ. Loại này chia làm hai loại bệnh khác nhau: Loại thứ nhất là miên hành (đang ngủ bỗng tỉnh dậy đi lung tung), loại thứ hai là mộng du.

Trong khoa học bóng đè được gọi là bệnh hoảng hốt trong đêm. Đó là trạng thái người đang ngủ bật dậy la hét kêu ú ớ, cơ thể không thể cử động được. Khi đó, điện não đồ hoạt động chậm, vỏ não không thể điều khiển được hoạt động của cơ thể gây ra trạng thái bất động.

ThS Nguyễn Mạnh Quân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển sức khoẻ Thể – Tâm – Trí cho hay, nguyên nhân làm cho chúng ta có cảm giác toàn bộ cơ thể bị đè nặng và không cử động trong giấc ngủ, bởi khi đó chúng ta trong trạng thái mơ (REM). Lúc đó vỏ của đại não và các tế bào thần kinh được kích thích rất nhanh và mạnh hơn lúc tỉnh. Nhưng bộ não của chúng ta lại tiết ra một loại hormon, làm cho tất cả hệ thống cơ bắp trên cơ thể không nhận được các tín hiệu vận động của bộ não.

Vì vậy, khi chúng ta mơ thì cơ thể chúng ta không thể cử động được (Schlafparalyse). Hơn nữa, trong trạng thái nửa tỉnh tất cả các giác quan đều chưa hoạt động được ổn định và tỉnh táo như lúc chúng ta tỉnh hẳn.

Làm sao để tránh tình trạng bị bóng đè khi ngủ?

Theo ThS Nguyễn Mạnh Quân để tránh bị bóng đè, chúng ta không nên đọc, nghe hay xem những bộ phim kinh dị hoặc bạo lực trước khi đi ngủ. Nên làm việc và sinh hoạt điều độ, khu vực nằm ngủ cần phải được thoáng mát và không nên sắp đặt nhiều đồ điện tử trong phòng. Tránh sử dụng các chất kích thích thần kinh như rượu, bia, thuốc lá trước khi đi ngủ.

Khi mà cuộc sống công nghiệp càng ngày càng phát triển, càng hiện đại thì nhu cầu đòi hỏi của cuộc sống cũng sẽ lại càng ngày càng cao. Vì vậy, cũng đồng nghĩa với stress và áp lực sẽ càng ngày càng lớn. Chúng ta hãy nên tự lựa chọn cho mình một phương pháp thư giãn cả cơ thể và tinh thần thật hữu hiệu, ví dụ như yoga, tự thôi miên trị liệu… Nó không chỉ giúp cho chúng ta ngủ ngon, không bị bóng đè hay ác mộng mà còn là những phương pháp hữu hiệu để giúp chúng ta trẻ, khoẻ mạnh hơn cả về tâm lực, thể lực và trí lực.

Cách phòng tránh và điều trị “bệnh bóng đè”

Thu Hải (19 tuổi, ở Thanh Trì, Hà Nội) cũng hay bị bóng đè. Sợ bị chết trong giấc ngủ, cô không bao giờ dám ngủ một mình, mà đòi em gái ngủ cùng, dặn khi nào thấy chị ú ớ thì gọi dậy.

Đang ngủ, Hùng (Quỳnh Mai, Hà Nội) chợt thức giấc và nhận ra mình đang ngừng thở, người tê cứng, không thể cử động được, như có vật gì rất nặng đè lên ngực. Anh cố hết sức để vùng vẫy, đẩy cái “vật nặng” ấy ra nhưng các cơ không chịu nghe lời. Anh muốn gọi người bên cạnh lay giúp để thoát khỏi trạng thái đáng sợ đó nhưng chỉ có thể phát ra những tiếng ú ớ nhỏ. Thường phải tự vật lộn một lúc lâu, Hùng mới “hất” được “vật nặng”, anh thở hổn hển vì mệt và sợ.

Những cơn bóng đè này xuất hiện khá thường xuyên, vào lúc Hùng lơ mơ ngủ, thậm chí trong giấc ngủ trưa. Vì khi ở nhà cũ, anh không bị như vậy nên mẹ anh khuyên nên đi tìm thầy để xem và làm lễ, cúng bái.

Bác sĩ Bế Thị Hiển, Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, cho biết, hiện tượng mà Hùng và Hải gặp phải không phải là một bệnh, lại càng không liên quan đến vấn đề mê tín như nhiều người vẫn lầm tưởng. Đây thực chất là một dạng rối loạn giấc ngủ không thực tổn (không có tổn thương thực thể), nguyên nhân chủ yếu là căng thẳng tâm lý, lo lắng hay stress do sức ép từ công việc. Những yếu tố tâm lý này kích thích lên vỏ não, gây ra hiện tượng bóng đè. Bác sĩ Hiển cũng cho biết, cũng có khi bóng đè là dấu hiệu của một số bệnh tim mạch, nhưng những trường hợp này chiếm rất ít.

Bóng đè thường xuất hiện ở những người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, những người “yếu bóng vía”, hay ám ảnh vì những điều vu vơ mà thiếu suy xét khoa học, hoặc người khoẻ nhưng một lúc nào đó có điểm yếu trong tinh thần. Những người hay sử dụng bia, rượu, chất kích thích cũng dễ bị bóng đè hơn.

Về trường hợp của anh Hùng, bác sĩ Hiển cho rằng, có thể nguyên nhân là anh chưa quen nhà mới, dẫn đến tâm lý bất an và đây là nguyên nhân khiến anh bị bóng đè khi ngủ. Nhiều người thấy mình đang khỏe mạnh bỗng nhiên bị bóng đè như anh Hùng thì nghĩ là do ma ám nên “chữa” bằng cách để roi dâu, để dao trên đầu giường, cúng bái… Và sau khi làm như vậy, nhiều trường hợp chứng bóng đè biến mất. Bác sĩ Hiển giải thích, có thể những biện pháp trên khiến họ cảm giác yên tâm, hết stress và vì thế hết bị bóng đè.

Khi bị bóng đè, người ta sợ toát mồ hôi, muốn kêu cứu, cựa quậy mà đành chịu. Lúc này vỏ não hoạt động nhanh, các tế bào thần kinh kích động mạnh, nhiệt độ trong sọ tăng do tăng chuyển hoá, hoàn toàn không khác gì lúc thức. Tuy nhiên, các giác quan lại không tiếp xúc với bên ngoài, các bắp thịt không căng vì luồng thần kinh vận động bị chặn, các trung khu thần kinh chỉ huy lời nói và cử động bị ức chế. Vì thế, người bị bóng đè mới có cảm giác bất lực như vậy.

Một số người khi bị bóng đè đã rất lo lắng vì trạng thái khó thở, không cử động được nhưng theo bác sĩ Hiển, đây chỉ là hiện tượng nhất thời, sẽ tự hết và không gây nguy hiểm.

Để đề phòng bóng đè, cách tốt nhất là xây dựng một lối sống lành mạnh, ăn uống điều độ, tham gia các hoạt động thể thao giải trí… Ngoài ra, có thể trau dồi kiến thức để tăng khả năng thích nghi với cuộc sống, giảm đi các áp lực trong công việc.

Trong giai đoạn ngủ chập chờn và hay mộng, những kích thích yếu lại gây ra đáp ứng mạnh. Chỉ cần một bàn tay đặt lên ngực khi nằm ngửa, hoặc không khí nhiều CO2, thậm chí chỉ cần nằm nghiêng bên trái cũng có thể gây bóng đè với mê hoảng dữ dội. Vì vậy, tư thế nằm ngủ phải thoải mái, làm cho toàn bộ cơ bắp giãn, đầu không vẹo lệch. Ngoài ra, quần áo phải rộng rãi, buồng ngủ thoáng khí.

“Bóng đè” là một loại ảo giác, chỉ là hiện tượng mộng mị, rối loạn giấc ngủ dạng không sâu. Cơ thể con người được điều khiển bởi hệ thần kinh. Lúc ngủ, nhiều phân vùng thần kinh tạm thời ngưng hoạt động trong khi các vùng khác vẫn bị kích thích bởi nhu cầu cơ thể như chật chội, ánh sáng, nóng,lạnh, đại tiểu tiện v.v… Các xung kích thích hướng đến các phân vùng thần kinh điều khiển nhưng nó đang tạm ngưng hoạt động, do vậy xung phản hồi về não bộ và sinh ra ảo giác như thật. Nhất là trong giai đoạn ngủ chập chờn, những kích thích yếu vẫn gây ra phản hồi mạnh, do vậy chỉ cần một bàn tay đặt lên ngực, bị gác lên người, áo ngủ chật hoặc không khí phòng ngủ đột ngạt, bị chiếu sáng, nằm nghiêng bên trái v.v… là cơ hội để “bóng đè”.

Khi bị “bóng đè”, chúng ta có cảm giác rất sợ hãi, muốn kêu cứu, vùng vẫy, giãy giụa đến tuyệt vòng mà đành chịu bởi luồng thần kinh vận động bị chặn đứng, các trung khu thần kinh chỉ huy lời nói và hành đồng bị ức chế. Trường hợp người bị “bóng đè” biết rõ ràng mình đang bị “bóng đè” nghĩa là người đó đã tỉnh được một nửa.

Để tránh “bóng đè”, theo Tiến sĩ Y học Lê Trọng Bông, trước hết phải chọn tư thế nằm thoải mái, không gò bó. Không nên gác tay lên trán, để tay lên ngực hoặc bắt chéo chân nên nằm nghiêng bên phải là tốt nhất. Phòng ngủ càng tối càng tốt, tránh ánh sáng kích thích làm cho mắt mở. trước khi ngủ nên hít thở sâu dăm ba lần, thư giãn toàn thân.Ngoài ra, không nên uống nhiều trà, cà phê vào chiều tối, tránh ngủ ban ngày quá nhiều, quần áo ngủ rộng rãi, phòng ngủ thoáng mát.

Tổng hợp từ internet

Bình luận bài viết

bình luận

Chia sẻ